Geen andere zorg, wel anders georganiseerd: wat we leren van POH-GGZ Online

Daarom introduceerden we per september 2025 bij Praktijksteun de POH-GGZ Online: een vorm van ondersteuning waarbij een ervaren POH-GGZ professional digitaal samenwerkt met de huisartsenpraktijk en patiënten begeleidt via beeldbellen, telefonie en digitale middelen.

De eerste maanden laten zien dat online POH-GGZ-zorg goed kan werken. Tegelijkertijd vraagt het om meer dan alleen een laptop, een agenda en een videoconsult. De belangrijkste les tot nu toe: de zorg hoeft inhoudelijk niet anders te zijn, maar de organisatie eromheen vraagt bewuste aandacht.

1. Online zorg vraagt niet om een andere behandelrelatie

Een veelgehoorde vraag is of patiënten hun mentale klachten wel goed online kunnen bespreken. In de praktijk zien we dat dit vaak sneller went dan vooraf gedacht.

Zoals POH-GGZ Online Ingrid van Aert het in een interview verwoordt: “Ik leg zelf niet te veel nadruk op dat het gesprek online is. Ik werk eigenlijk niet anders dan in de spreekkamer.”

Het gesprek blijft in de kern hetzelfde: luisteren, doorvragen, ordenen, normaliseren, ondersteunen en samen zoeken naar passende vervolgstappen. Het scherm verandert de vorm, maar niet automatisch de kwaliteit van het contact.

Voor sommige patiënten biedt online contact zelfs voordelen. Zij hoeven niet te reizen, kunnen makkelijker aansluiten vanuit huis of werk – ook als zij bijvoorbeeld ziek of slecht ter been zijn – en ervaren soms meer rust in hun eigen omgeving. Tegelijkertijd vraagt die omgeving wel aandacht. Is er voldoende privacy? Kan iemand vrijuit spreken? Is er ruimte om emotioneel te worden? Dat zijn vragen die in een online consult explicieter besproken moeten worden.

2. De thuissituatie geeft soms extra context

Een opvallend voordeel van online werken is dat dit soms juist meer informatie geeft. Zo geeft Ingrid aan: “Zo zie ik wel eens iets van de thuissituatie, merk ik hoe iemand omgaat met afleiding of krijg ik een indruk van interacties wanneer een partner of kind even in beeld komt. Dat geeft context die je in de spreekkamer niet altijd hebt.”

Daarmee ontstaat er soms juist een ander soort nabijheid. Niet doordat iemand fysiek tegenover je zit, maar doordat je een glimp ziet van de omgeving waarin klachten, patronen en herstel zich afspelen.

3. Verbinding met de huisartsenpraktijk vraagt aandacht

Waar online contact met patiënten vaak goed op gang komt, vraagt de verbinding met de huisartsenpraktijk bewuste organisatie. In een fysieke praktijk ontstaan veel contactmomenten vanzelf: bij de koffiemachine, tussen consulten door of tijdens de lunch. Online gebeurt dat niet.

Het contact is daardoor vaak functioneler en gaat sneller direct over patiëntenzorg. Dat hoeft geen nadeel te zijn, maar het vraagt wel om duidelijke afspraken. Hoe stemmen huisarts en POH-GGZ af? Wanneer is er overleg? Wie is bereikbaar bij spoed of acute zorgen? En hoe zorgen we dat de POH-GGZ Online zich verbonden blijft voelen met de praktijk?

In de eerste maanden zien we dat er niet één vaste vorm is die overal werkt. Dat is op zichzelf niet anders dan bij fysieke POH-GGZ-zorg: ook daar verschilt de samenwerking sterk per praktijk. Bij online werken is het wel belangrijk om afspraken over overleg en bereikbaarheid bewuster te maken, omdat informele contactmomenten minder vanzelf ontstaan.

4. Een goede start bepaalt veel

Een goede introductie richting patiënten is bepalend. Patiënten moeten weten dat de afspraak online plaatsvindt, hoe zij kunnen inloggen, wat zij kunnen verwachten en waar ze terechtkunnen als iets niet lukt.

In de eerste maanden zagen we dat onduidelijkheid aan de voorkant direct merkbaar is. Soms stond een patiënt toch op de praktijk, terwijl de afspraak online gepland was. Dat soort situaties zijn te voorkomen door de route goed in te richten.

Een korte telefonische introductie kan daarbij helpen.

Ook kleine details doen ertoe. Online wachten voelt anders dan wachten in een wachtkamer. Daarom is het belangrijk om voldoende ruimte tussen consulten te plannen en zoveel mogelijk op tijd te starten. Ook helpt het wanneer doktersassistenten het online werken actief mee uitdragen. Zij kunnen patiënten vooraf goed informeren over wat zij kunnen verwachten en hoe het consult praktisch werkt.

5. Niet iedere patiënt vraagt om dezelfde vorm

Online POH-GGZ-zorg blijkt voor veel patiënten passend, maar niet voor iedereen op dezelfde manier. Sommige patiënten zijn minder digitaal vaardig of hebben cognitieve beperkingen.

Dat betekent niet automatisch dat online begeleiding niet mogelijk is. Het vraagt wel om maatwerk. Soms kan telefonisch contact voldoende zijn. Soms is extra uitleg nodig. En soms moet je samen concluderen dat een andere vorm beter past.

De les is dus niet dat online zorg altijd passend is, maar dat het vaker passend is dan vooraf wordt gedacht. Voorwaarde is dat er ruimte blijft om per patiënt te kijken wat werkt.

6. Online werken vraagt om ervaren en zelfstandige professionals

POH-GGZ Online vraagt veel eigen regie. De professional werkt zelfstandiger, zoekt actief contact met de huisarts, lost praktische vragen vaker zelf op en moet kunnen omgaan met techniek en onverwachte situaties.

Daarom is ervaring belangrijk. Een POH-GGZ Online moet de dynamiek van de huisartsenpraktijk kennen en weten wanneer afstemming nodig is. Ook moet de professional goed kunnen inschatten wanneer een situatie vraagt om overleg, opschaling of een andere route.

Tegelijkertijd kan online werken voor professionals veel opleveren. Rust, flexibiliteit en autonomie worden door collega’s als belangrijke voordelen genoemd.

Ingrid: “Ik dacht vooraf dat online werken misschien meer energie zou kosten. Dat is juist niet zo. Het geeft mij veel rust.”

7. Randvoorwaarden maken het verschil

De eerste maanden bevestigen voor ons vooral dat POH-GGZ Online geen ‘losstaand product’ is. Het is zorgverlening die goed ingebed moet zijn in de praktijk. De kwaliteit zit niet alleen in het consult, maar ook in de manier waarop de samenwerking is georganiseerd.

Dat vraagt om duidelijke aanmeldroutes, heldere communicatie richting patiënten, afspraken over bereikbaarheid, passende systemen, goede begeleiding bij de start en structurele evaluatie met de praktijk.

Voor Ingrid was juist dat een belangrijke reden om deze stap via Praktijksteun te zetten. Zij werkte eerder via Praktijksteun als POH-GGZ in de huisartsenpraktijk en wist wat zij kon verwachten. “Ik weet: als Praktijksteun zoiets doet, dan wordt het goed weggezet, goed ondersteund en wordt de kwaliteit bewaakt.”

Wanneer die randvoorwaarden goed staan, kan POH-GGZ Online bijdragen aan toegankelijke mentale zorg in en rondom de huisartsenpraktijk. Niet als vervanging van alles wat fysiek gebeurt, maar als waardevolle aanvulling.

De belangrijkste conclusie uit de eerste maanden is helder: POH-GGZ Online vraagt niet om een andere kijk op patiëntenzorg. De behandelrelatie kan online goed ontstaan, de inhoudelijke kwaliteit kan behouden blijven en patiënten wennen vaak sneller dan verwacht.

Maar online werken vraagt wel om een andere organisatie van samenwerking, bereikbaarheid en introductie. Juist daar ligt de sleutel. Als die basis goed is ingericht, hoeft digitale zorg niet afstandelijk te zijn. Dan kan het juist ruimte creëren: voor patiënten, huisartsenpraktijken en POH-GGZ professionals.

Lees meer over online POH-GGZ-zorg en wat dit kan betekenen voor jouw praktijk. 

Zorgverlening POH-GGZ Online